Blog

तपाइले कोरियन भाषा केन्द्र सञ्चालन गर्नुभएको कति बर्ष भयो ?
मैले सन् २०११ बाट कोरियन भाषा काक्षा सञ्चालन गरेको हो । म त्यतिबेल घरमा नै ट्युसनको रुपमा पढाउँथें । स्थापित भएर सञ्चालन गरेको भनेको सन् २०१६ देखि हो ।

यस भाषा केन्द्रबाट हालसम्म कति विद्यार्थी पास गराइ सक्नु भयो ?
ठ्याक्कै त भन्न गाह्रो हुन्छ होला, अहिलेसम्म हामीले जम्मा ७ सय विद्यार्थी पास ग¥यौ होला । त्यसमा ५ सय कोरिया गइसके । योे अनुमानित कुरा हो, डाटामा हेर्दा पनि सत प्रतिशत नभएतापनि ९९ प्रतिशत सत्य हो ।

दिन चर्या कसरी बिताइ रहनु भएको छ ?
अहिले इ.पि.एस कक्षा नयाँ सेसन सुरु हुन लागेको छ । कक्षा सञ्चलनका लागि विज्ञापन, पाठ्यपुस्तकको तयारी साथै पुरानो ब्याकरणहरुलाई नयाँ संस्करणमा परिमार्जित गरि त्यसैमा लागिपरि रहेको छु । अहिले २/३ वटा कक्षा सञ्चलन भैरहेको छ यहि काममा ब्यस्त नै छु ।
पाराङ्हा कोरियन भाषा केन्द्रमा कुन कुन भाषा पढाई हुन्छ ?
हाम्रो पाराङ्हा कोरियन भाषा केन्द्रमा बिशेष गरि कोरियन भाषा मात्र पढाइ हुन्छ । यसमा थप जापानिज भाषा पनि हुन्छ र अहिले चाहि जापानिज भाषाको कक्षामा विद्यार्थी कम नै छन् । यस भाषा केन्द्र बिशेष कोरियन भाषाको लागि नै हो ।
हाम्रो अहिले ३ वटा कक्षा सञ्चालन भइरहेको छ । पछि स्पेशल कक्षा र नर्मल कक्षा गरी जम्मा ७/८ वटा कक्षा सञ्चालन हुन्छ ।

यस भाषा केन्द्र बेलबारीमा मात्र हो कि अन्य शाखा पनि छन् ?
शाखा भन्दा पनि हामी गु्रप मिलेर खोलेका छौं । हामीले सहकार्य गरेर पारङ्हा भाषा केन्द्रको नाममा शाखा खोलेका छौं । जस्तै बेलबारीमा म आफैंले सञ्चलन गरिरहेको छु, धरानमा प्रदिप गुरुङ भाइले चलाइरहनु भएको छ, पथरीमा याकुब राई सरले चलाइरहनु भएको छ र बिर्तामोडमा मिलन सरले चलाइरहनु भएको छ । वहाँहरुलाई पढाउन सहयोग गर्न नभ्याए पनि टेक्निकल सपोर्ट चाहीं गर्छु ।

कोरिया जाने विद्यार्थीले भाषा सिक्न जरुरी हो कि सिप सिक्न जरुरी हो, तपाई केमा फोकस गराउनु हुन्छ ?

कोरिया जाने विद्यार्थीले भाषा पनि सिक्नु जरुरी छ र सिप पनि सिक्नु जरुरी छ । दुबै कुरा महत्वपूर्ण छ । म पनि कोरिया ७ बर्ष बसेको हो र यहाँको सिप त्यहाँ खासै महत्वपूर्ण हुँदैन तर भाषा चाहि अति आवश्यक छ । सूचनाहरु आदान प्रदान गराउँदा, काम गराउँदा बुझ्नु प¥र्याे अनि अलि दह्रो र काम गर्दा टिकाउ क्षमताको भयो भने काम गर्दा सहयोग हुन्छ । त्यसैले म भाषामा नै फोकस गराउँछु ।

तपाइको ७ बर्ष कोरिया बसाइको अनुभब बताइदिनुहोस् न ?

दक्षिण कोरिया भनेको एकदम अनुसाशन भएको देश हो । कोरियामा एउटा चेन अफ कमाण्ड भन्ने संस्कार छ । यहाँ हाम्रो आर्मी, पुलिसमा नियम कडा भए जस्तो पहिला कोरियामा देशको सम्पूर्ण पुरुषहरुले ३ बर्ष आर्मी ट्रेनिङ लिनु पथ्र्यो । त्यही कारणले ठूला मान्छेहरुले केही कुरा भनेका सीरोधार्य नै गरेर मान्नु पर्ने त्यस्तो अनुशासन छ । त्यहाँ चाहीं अनुशासन एकदमै हुनु पर्छ । ठूला मान्छेले भनेको मान्न र काममा साह्रो गाह्रो चाहीं पचाउनु पर्छ नभए त्यहाँ गाह्रो छ ।

मान्छे डिप्रेशनमा परेका छन्, काहीं झुन्डिएर मरेका छन् । कोही फर्केर आएका छन् । त्यो चाहीं के भको भनें नयाँ जेनेरेसनका भाइ बहिनीहरुले पढेर पास गरिरहेका छन् । घरमा सुःख– दुःख भोगेको छैनन् । मानसिक रुपमा ती कुराहरुमा तयार भएको छैनन् । यस्ता विद्यार्थीहरुलाइ गाह्रो हुन्छ । कोरिया कम्पनी र कामलाई पुज्ने देश हो । काम गर्नुभयो भने टिक्नु हुन्छ । मानसिक रुपमा र शारिरिक रुपमा सक्छु भनेर जानु भयो भनें गाह्रो छैन । नयाँ ठाउँ नयाँ काम सुरुमा अलिकति घुलमिल हुन त गाह्रो भइहाल्छ नै । हामीलाई नै पहिला त्यहाँ बस्दा गाह्रो भयो । अहिलेको जेनेरेसनलाई त अलि गाह्रो त भइहाल्छ नि तर पहिला नै शिक्षक र अभिभावकले कोरियन भाषा पढ्ने विद्यार्थीलाई जानकारी गराउनु पर्दछ ।
यही पेशा रोज्नुको कारण के होला ?
पहिला बेलबारीमा भाषा केन्द्र थिएन । समयको माग अनुसार भाइ बहिनीहरुले हामीलाई जान गाह्रो भयो तपाईले पढाइदिनु प¥र्याे भने र त्यति बेला घरमा ट्युसनको रुपमा सिकाउथें । त्यतिकैमा सिस्टम बस्यो र अहिले पनि कोरियन भाषा पढाउन गाह्रौ छ । शिक्षक नै पाउन गाह्रो छ, त्यति बेला त झन् कोरियन शिक्षक भेटाउन सियो खोजेको जस्तो हुन्थ्यो । पहिला कोरियामा बसेको अनुभबले घरमै ट्युसन पढाए र अहिले त्यही नै व्यवसाय भयो र जीवन धान्ने माध्यम बनेको छ ।

विदेश पलायन भैरहेका युवाहरुलाई के सुझाव दिनुहुन्छ ?
वैदेशिक रोजगारमा जानु हाम्रो बाध्यता हो । हुनत मान्छेले यही गरी खाइन्छ भन्छन् तर त्यो अवस्था छैन । यहाँको रोजगारीले सबैलाई धान्ने अवस्था छैन । लगभग नेपालका ६० प्रतिशत युवाहरु बाहिर देशमा पसिना बगाएर पैसा कमाइरहेका छन् । त्यो नराम्रो कुरा होइन र त्यहाँ कमाएको पैसा अनावश्यक खर्च नगरी त्यहाँ सिकेको सिप यहाँ प्रयोग गर्नु प¥र्याे ।

अन्त्यमा केही भन्नु छ ?
सबै सरहरुलाई पाराङ्हा लगायत नेपाल भरिका इन्स्टिच्युटबाट पास भएका विद्यार्थीहरुलाई बधाई तथा शुभकामना दिंदै सबैको इस्यु होस् । कोरिया जान पाउन्, कमाइ राम्रो होस्, कोहिपनि दुर्घटनामा नपरुन् र नयाँ विद्यार्थीहरुलाई पनि समयमा साथीभाइहरुलाई सोधपुछ गरेर समयमा नै राम्रो विश्वसनीय भाषा केन्द्रमा भर्ना भएर सत प्रतिशत नाम निकाल्नुहोस् भन्ने कामना छ ।
— प्रस्तुति ः नगिन्द्र श्रेष्ठ

अपि पावर कम्पनीले निर्माण गर्न लागेको दुई सौर्य परियोजनाको विद्युत् खरिद सम्झौता (पिपिए) भएको छ । नेपाल विद्युत् प्राधिकरण र प्रवद्र्धक अपि पावर कम्पनीबीच आइतबार विद्युत् खरिद सम्झौता भएको हो ।
कम्पनीले धनुषाको ढल्केरबरमा १ मेगावाट र बाराको सिमरामा १ मेगावाटको सोलार प्लान  निर्माण गर्न लागेको हो । ती आयोजनासँग प्रतियुनिट ७.३० रुपैयाँमा २५ वर्षको लागि पिपिए भएको हो । पिपिएमा प्राधिकरण योजना अनुगमन तथा सूचना प्रविधि निर्देशनालयका उपकार्यकारी निर्देशक जगदिश्वरमान सिंह र कम्पनीका प्रबन्ध निर्देशक सञ्जिव न्यौपानेले सम्झौतापत्रमा हस्ताक्षर गर्नुभएको छ ।

विद्यूत परवानीपुरको ११ केभी परवानीपुर सबस्टेसनमा जोडिनेछ । ‘प्राधिकरणले १० महिना तोके पनि हामीले ७ महिनामै पूरा गर्ने लक्ष्य राखेका छौं,’ कम्पनीका प्रबन्ध निर्देशक संजिव न्यौपानेले भन्नुभयोे– ‘ भदौ महिनाभित्र चिनियाँ कम्पनीले काम सुरु गर्नेछ ।’
कम्पनीले यस अघि साउन २७ गते पर्साको परवानीपुरमा ८ मेगावाट र रौतहटको चन्द्रनिगाहपुरमा ४ मेगावाटको गरी १२ मेगावाट क्षमताको दुई सौर्य परियोजनाको विद्युत खरिद सम्झौता नेपाल विद्युत प्राधिकरणसँग गरिसकेको छ ।
अपिले रिडी पावर कम्पनी सहित प्राधिकरण सबस्टेसन नजिक सौर्य विद्युत जडान गर्न खुल्ला प्रतिस्पर्धाबाट १० स्थानको अनुमति लिएको छ ।
सरकारले २०७२ फागुनमा घोषणा गरेको ९९ बुँदे ‘ऊर्जा संकट निवारण तथा विद्युत विकास दशक’ सम्बन्धी कार्ययोजनामा प्रतियुनिट ९.६१ देखि ८.४५ रुपैयाँ ‘बेन्चमार्क’ तोकी पिपिए आह्वान गरेको थियो ।
तर, ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालयले तयार गरेको ‘ग्रिड कनेक्टेड सौर्य विद्युत विकास सम्बन्धी कार्य्विधि २०७४’ लागू भएपछि सोलार पिपिएको दर प्रतियुनिट ७.३० रुपैयाँ कायम गरियो ।
यसअघि अपि पावर कम्पनीले छोटो समयमा करिव १७ महिनाभित्र ८.५ मेगावट क्षमताको नौगड गाढ साना जलविद्युत आयोजना सम्पन्न गरी २०७२ साल भदौै महिनादेखि विद्युत प्रवाह गरिरहेको छ । त्यसैगरी कम्पनीले हाल निर्माण गरिरहेको सोही नदिमा ८ मेगावटको अपर नौगड गाढ जलविद्युत आयोजना अन्तिम चरणमा पुगेको छ ।
कम्पनीले भविश्यमा ४० मेगावाट क्षमताको माथिल्लो चमेलिया जलविद्युत आयोजना बनाउने तयारी गरिरहेको छ । यसका लागि अपि पावर कम्पनी र नेपाल विद्युत प्राधिकरणको ग्रिड संचालन विभाग विच साउन २५ गते ४० मेगावट क्षमताको माथिल्लो चमेलियाको ग्रिड कनेक्शन सम्बन्धी सम्झौता पत्रमा हस्ताक्षर भैसकेको छ ।
यसरी हेर्दा अपि पावर कम्पनीले छोटो समयमा धमाधम जलविद्युत आयोजनाहरु निर्माण गरी सेयरधनीहरुलाई उचित प्रतिफल दिने हेतुल अगाडि बढीरहेको छ । नीजि जलविद्युत क्षेत्रबाट देशको चरम लोडसेडिङ अन्त्य गर्न अपि पावर कम्पनीले महत्वपूण भूमिका खेल्दै आएको छ ।

तेह्रथुम जिल्लाको ग्रामिण भेगमा अलैची खेती पछिल्लो समय बढ्दो रहेको छ । किसानहरुले परम्परा देखी खेती गर्दै आएको अन्नबालीलाई मास्दै अलैची खेतीलाई बिस्तार गर्न थालेका छन ।

अन्नबालीबाट राम्रो आम्दानी लिन नसकेका यहाँका किसानहरु खेतीयोग्य जमिन मासेर अलैची खेतीलाई रोज्न थालेका हुन । ४ बर्षअघी प्रति मन १ लाख माथी पुगेको अलैचीको मुल्य बर्षेनी गिरावत आएको छन । भारतीय बजारमा निकासीमा समस्या भए सँगे अलेचीको मुल्यमा गिरावट आएको अलैची ब्याबशायीहरुले बताउने गरेका छन ।

मुल्यमा निरन्तर गिरावट आएपनी किसानहरुले अलैची खेतीलाई बिस्तार गर्न कमी गरेका छैनन । पछिल्लो समय जिल्लाको ग्रामिण क्षेत्रमा रहेका पाखोबारी खोलाखोल्सी खेती योग्य जमिनका साथै करेसाबारीमा अलैचीलाई बिस्तार गर्दै आएका छन । लालीगुराँस नगरपालिकाकी लिला लिम्बु भन्छीन् मुल्य कमै भएपनी अन्नबाली भन्दा राम्रो आम्दानी भएकाले हामीले अलैची खेती नै रोजेका हौ । गतबर्ष ४० हजारमा प्रतिमन बिक्री गरेका यहाँका किसानहरुले यस बर्षपनी खेतीलाई बिस्तार गरीरहेका छन । सेपिलो र पानीको श्रोत भएको जमिनमा राम्रो उत्पादन हुने भएकाले पनी किसानहरुको रोजाईमा अलैची खेती पर्दै आएको ब्याबशायीहरुले बताउने गरेका छन ।

अलैची बिक्रीबाट लाखौ आम्दानी गर्दै आएका किसानहरुमा निराशा छाए पनी खेती बिस्तार भने बढेको जिल्ला कृषी बिकास कार्यालय तेह्रथुमले जनाएको छ । अलेची खेतीलाई बगानको रुपमा बिकास गर्दै यहाँका किसानहरुले नर्सरी बिक्रीबाटै बर्षेनी लाखो आम्दानी गरेको बताउने गरेका छन । ५ रोपनीको जमिन देखी ५० रोपनी सम्म खेती गर्दै आएका छन । बर्षादको सजिन सुरु भए सँगै अलैचीको नर्सरी खरीद तथा बिक्री गर्दै किसानहरुले खेतीलाई बिस्तार गर्दै आएको फेदाप गाउँपालिकाका गजाधर दुलालले बताए ।

जिल्लाको साबिकका गाबिसहरु ईवा, ह्वाकु,संग्रान्ती, खाम्लालुङ, सम्दु, ईसिबु ओयाक्जुङ, जलजले, सिम्ले, मोराहाङ श्रीजुङ, पौठाक, आङबुङ, जिरीखिम्ती , ,सोल्मा, सुङनाम फुलेक दाँगपा,बसन्तपुर सुदाप आङदिम लगायतका स्थानमा बगानको रूपमा अलैची खेती किसानहरुले गर्दै आएका छन । कृषकहरुले ७ सय २३ हेक्टर क्षेत्रफलमा अलैचीको खेती गर्दै आएका छन ।

हरि कोइराला, पथरीशनिश्चरे(मोरङ) । उमेरले ४ कोरी पुगेपनि मोरङको पथरीशनिश्चरे १० का टङ्कनाथ गौतम अझै साइकल मै  यात्रा गर्नुहुन्छ । २७ वर्षको छँदा भारत, पश्चिम वङ्गालको मादरीहाटमा साइकल कुदाउन सिक्नुभएका उहाँले त्यसयता साइकल छोड्नु भएको छैन । उहाँ अझै दैनिक २० किलोमिटर साइकल कुदाउनु हुन्छ ।

साइकल कुदाउने मात्र होइन । घरका सबै काम उहाँ आफैं भ्याउनु हुन्छ । उहाँले गाई पालेर दूधको ब्यापार गर्न थालेको २२ वर्ष भयो ।उहाँले भन्नुहुन्छ , पानी आफैं गर्छुृ । आफै दुहुन्छु र आफै ग्राहकका घर घरमा लगेर बिक्री गर्छु । ठूलो साइकलमा एउटा झोला । त्यो झोला भित्र आधा लिटर, १ लिटर र २ लिटरका स–साना भाडामा दूध लगाएर उहाँ साइकलको घण्टी बजाउँदै बजार निस्कनु हुन्छ । त्यति मात्र होइन । खेतीपातीको काममा पनि उहाँको सक्रियता घटेको छैन । खन्ने आली लगाउने ,धान मकै गोड्न पनि उहाँ आफै निस्किनु हुन्छ ।
उहाँलाई स्थानीयले इङ्लिस वा भनेर चिन्ने गरेका छन् ।केटाकेटीमा भूटान बस्दा कक्षा ८ सम्म पढ्नु भएका गौतम अझै पनि फरर अंङग्रेजी बोल्नु हुन्छ । खास गरी बोर्डिङ पढ्ने बाल बालिका र किशोर किशोरीहरू उहाँ अंग्रेजी भाषा मै सम्वाद गर्नुहुन्छ । मुखमा एउटै दाँत छैनन् । न टाउकोमा कालो कपाल । तर पनि उहाँमा २०÷२५ वर्षको टिठाको जस्तै जोश र जाँगर छ । उहाँ भन्नुहुन्छ–‘हामीले ग्रामर मिलाएर अहिलेका विद्यार्थीले बोल्दैनन ।
२०३५ सालमा शनिश्चरे आउनु भएका गौतमलाई स्थानीय सिंहवाहिनी माविले अङ्ग्रेजी पढाउन बोलाएको थियो । तर, उसबेलाको तलवमा गौतमलाई स्कुल पढाउने भोक जागेन । गौतमले आसाम रेजिरेन्टमा ७ वर्ष जागिर पनि खानुभयो । तर त्यहाँ पनि उहाँ टिक्नु भएन । उहाँले भन्नुभयो –‘तलव नै थोरै थियो ,त्यसैले छुट्टीमा घर आएको बेला जागीरमा गइन । ८० वर्ष पुग्नै लाग्दा पनि उहाँलाई कुनै रोगले भेटेको छैन । गौतमले साइकल कुदाएकै कारण रोग नलागेको सङ्केत गर्नुभयो ।

शिव भट्टराई / मोरङको सुन्दरपुरमा साना किसान तथा समान प्रकृतिका कृषि सहकारी संस्थाहरुको भावी कार्यदिशा सम्बन्धि अन्तक्र्रिया गोष्ठी विहीवार सुरु भएको छ ।
देशमा तीन तहको सरकार बनेसँगै अब सहकारीहरुलाई स्थानीय सरकारले नियमन कसरी गर्छ भन्ने सवालमा पनि सहकारीकर्मीहरुबीच अन्तक्र्रिया भइरहेको छ । साथै प्रदेश सरकार र संघिय सरकारले कसरी सहकारीलाई सजिलो हुने गरी ऐन बनाउदै छन् भन्नेबारेमा पनि छलफल गरिएको कार्यक्रममा सहभागीहरुले बताएका छन् ।
साना किसानलाई कसरी संगठित गर्ने, उनीहरुको आर्थिक बिकास, सिप बिकासबारे पनि छलफल गरिएको छ । कृषि उत्पादन तथा उत्पादकत्वमा वृद्धि सहकारी खेति गर्न सकिने प्रतिनिधिहरुलाई सहजकर्ताहरुले बताएका छन् ।
अन्तक्र्रियामा स्वास्थ्य, शिक्षा, महिलाको संलग्नतालाई पनि सहकारीमार्फत सहजता प्रदान गर्न सकिने सवालमा छलफल भएको छ । कृषिमा युवा सहभागिता बढाएर वेरोजगारी घटाउने र एकीकृत कृषि बजार स्थापना गर्ने कृषि यान्त्रिकरण हब स्थापनामा साना किसानलाई कसरी सहजता प्रदान गर्ने बिषयमा पनि छलफल भएको छ ।
कार्यक्रममा सहभागीहरुले क्षमता विकासको लागि श्रोतको अभाव, थोक कृषि बजारको अभाव र सूचनाको अभाव साना किसानले भोगिरहेको समस्याबारे छलफल भइ त्यसको समाधानको विषयमा छलफल भएको छ । साना किसानलाई कृषि औजार र प्रविधिको अभाव कसरी टार्ने विषयमा सहभागीहरुले संघका केन्द्रीय प्रतिनिधिसंग जिज्ञासा राखेका छन् ।
सो कार्यक्रम साना किसान कृषि सहकारी संस्था सुन्दरपुरको सभाहलमा भइरहेको छ । कार्यक्रम शुक्रबारसम्म संचालन हुने साना किसान कृषि सहकारी संस्था सुन्दरपुरका अध्यक्ष रविन्द्र आचार्यले जानकारी दिएका छन् । कार्यक्रमको आयोजना नेपाल कृषि सहकारी केन्द्रीय संघले गरेको हो । यो कार्यक्रममा १ नम्बर प्रदेशका साना किसान कृषि सहकारी संस्थाका प्रतिनिधिहरु सहभागि छन् । यस किसिमका कार्यक्रम ६ वटा प्रदेशमा सम्पन्न भइसकेको आयोजकले जनाएको छ ।

तुलसी राम धमला तेह्रथुम /तेह्रथुम जिल्ला सदरमुकाम म्याङ्लुङ जाेड्ने अाठराई म्याङ्लुङ सडक अन्तगत काेयाखाेला र खा]रुङ्गा खाेलामा पुल नहुदा सवारी सञ्चालनमा समस्या भएको छ।
यी दुई खाेलामा माेटरेवल पुल नहुदा हिउदकाे समयमा खाेला बिचबाट जाेखिम माेलेर सवारी सञ्चालन गरिदै अfएका] भएपनि , बर्षा यामकाे समयमा पानीको बाहाप बढेपछि यातायात सञ्चालनमा समस्या हुने गरेकाे फिदिम अाठराई म्याङ्लुङ ट्याक्सी चालक प्रेम तामाङले बताउनु भयाे ।
यस सडक अन्तरगत खाेलामा पुल नहुदा यातायातका साधन अवरुद्ध हुने गरेका छन ।
अाठराई गाउँपालिका अन्तरगत सक्रान्ति , थाेक्लुङ्ग ,चुहानडाडा, छातेढुङ्गा , इवा , हवाकु,खाम्लालुङ  साथै फेदाप गाउँपालिका अन्तरगत सिम्ले ,जलजले ,ईसिवु ,सम्दु अाेयाक्जुङ् लगायतका ठाउँकाे सडक सम्पर्क टुट्ने गरेकाे छ।
करिब १ दशक यता सडक निर्माण कार्य सुरु गरिएपनि भरपर्दो यातायातकाे सुविधा पाउन नसकेकाे यहाँका नागरिकहरुले गुनासाे गरेका छन ।
राष्ट्रिय गाैरवकाे अायाेजना मध्यपहाडि लाेक मार्ग समेत यसै क्षेत्र हुँदै विस्तार भईरहेकाे छ ।
त्यस्तै अाठराईकाे चुहाँनडाडा मंसारी , थाेक्लुङ्ग काेयाखाेला ,ढाेडेदाेबान ,पाेक्लाबुङ्ग सडक समेत ठेक्का प्रकृयाबाट धमाधम निर्माण कार्य भईरहेकाे छ।
यस सडककाे निर्माण कार्यले तिब्रता पाएपनि खाेलामा पुल नहुदा नागरिकले सहज ढङ्गबाट यातायातकाे सुविधा पाउन सकिरहेका छैनन् ।